Hành tím Vĩnh Châu (Sóc Trăng) từ lâu đã được biết đến là một trong những đặc sản nông nghiệp nổi tiếng của Việt Nam. Nhờ điều kiện khí hậu ven biển, nền đất cát pha giàu khoáng cùng kinh nghiệm canh tác được tích lũy qua nhiều thế hệ, hành tím Vĩnh Châu sở hữu màu tím đậm đặc trưng, hương thơm nồng, vị cay dịu và khả năng bảo quản tốt sau thu hoạch.
Tuy nhiên, để đạt năng suất cao, chất lượng đồng đều và hạn chế sâu bệnh, người trồng cần tuân thủ quy trình chăm sóc phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng của cây. Mỗi thời kỳ phát triển đều có những yêu cầu khác nhau về nước tưới, dinh dưỡng và quản lý dịch hại. Chỉ khi đáp ứng đúng nhu cầu của cây ở từng thời điểm, tiềm năng năng suất mới được phát huy tối đa.
Giai đoạn 1: Cấy hành – Đặt nền móng cho cả vụ sản xuất (0–7 ngày sau trồng)
Sau khi lên liếp cao từ 15–20 cm và đảm bảo khả năng thoát nước tốt, người trồng tiến hành làm đất tơi xốp và bón lót Wokozim chuyên dùng, cấy củ giống với khoảng cách khoảng 15 × 15 cm. Củ giống được đặt theo chiều đứng, phần chóp hướng lên trên và chỉ cắm khoảng hai phần ba chiều cao củ nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình nảy mầm và phát triển rễ.
Trong tuần đầu tiên, cây chưa có khả năng hút nước và dinh dưỡng mạnh nên việc duy trì độ ẩm ổn định là yếu tố quyết định tỷ lệ sống. Ba ngày đầu cần tưới nhẹ hai lần mỗi ngày, sau đó giảm dần còn một lần mỗi ngày tùy điều kiện thời tiết. Sau khoảng 5–7 ngày, khi rễ trắng xuất hiện và lá non bắt đầu phát triển, cây được xem là đã bén rễ thành công.
Đây cũng là giai đoạn dễ phát sinh hiện tượng thối củ do nấm bệnh nếu đất bị úng hoặc tưới quá nhiều nước. Vì vậy, việc quản lý độ ẩm hợp lý sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ thất thoát cây giống.
Giai đoạn 2: Phát triển bộ lá – Xây dựng “nhà máy quang hợp” của cây (7–20 ngày)
Khi cây đã bén rễ, tốc độ sinh trưởng tăng nhanh và bộ lá phát triển mạnh. Đây là thời kỳ cây cần hình thành diện tích lá lớn để quang hợp, tạo nguồn vật chất phục vụ quá trình phân hóa chồi và hình thành củ sau này. Quý bà con có thể sử dụng phân bón hữu cơ sinh học Wokozim Liquid để phun lá định kỳ 7 – 10 ngày/ lần.
Trong giai đoạn này, người trồng nên tiến hành làm cỏ, xới nhẹ mặt luống nhằm tăng độ thông thoáng cho đất và kích thích rễ phát triển. Việc bón thúc lần đầu cần cân đối giữa đạm, lân và kali, tránh bón quá nhiều đạm khiến cây phát triển thân lá quá mức.
Ngoài các chất dinh dưỡng đa lượng, việc bổ sung canxi, magie, silic và các nguyên tố vi lượng cũng góp phần nâng cao khả năng quang hợp, tăng sức chống chịu với điều kiện thời tiết bất lợi.
Đây là thời điểm bọ trĩ, sâu xanh và sâu khoang thường xuất hiện. Nếu không được theo dõi và xử lý kịp thời, chúng có thể làm giảm diện tích lá hữu hiệu, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tích lũy dinh dưỡng của cây. Đối với những đối tượng sâu hại này Quý bà con ưu tiên kết hợp Combo ” Diệt sâu thần tốc” Unitox 5EC và Halt 5WP
Giai đoạn 3: Đẻ nhánh – Giai đoạn quyết định số lượng củ (20–35 ngày)
Đối với hành tím, số lượng chồi hình thành trong giai đoạn này sẽ quyết định số lượng củ thu hoạch sau này. Vì vậy, đây được xem là thời kỳ có ảnh hưởng lớn nhất đến năng suất.
Người trồng cần tiếp tục duy trì độ ẩm ổn định, không để đất quá khô hoặc ngập úng. Bón thúc lần hai nên tăng tỷ lệ kali và lân nhằm kích thích hình thành chồi khỏe, đồng thời hạn chế bón quá nhiều đạm để tránh hiện tượng cây tốt lá nhưng ít củ.
Song song với quản lý dinh dưỡng, cần thường xuyên kiểm tra sự xuất hiện của các loại bệnh hai thán thư hoặc thối gốc (Fusarium). Việc phát hiện sớm và quản lý dịch hại theo nguyên tắc IPM sẽ giúp giảm số lần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, tiết kiệm chi phí và hạn chế nguy cơ kháng thuốc.
Giai đoạn 4: Hình thành củ – Chuyển dinh dưỡng từ lá xuống củ (35–50 ngày)
Sau khi số chồi đã ổn định, cây bắt đầu chuyển sang giai đoạn hình thành củ. Đây là thời điểm dòng vận chuyển dinh dưỡng từ bộ lá xuống phần thân hành diễn ra mạnh mẽ.
Việc bón phân trong giai đoạn này cần ưu tiên kali nhằm thúc đẩy quá trình tích lũy carbohydrate, giúp củ lớn nhanh, chắc và có màu sắc đẹp. Đồng thời, canxi và magie góp phần nâng cao chất lượng vỏ củ, tăng khả năng bảo quản sau thu hoạch.
Về nước tưới, cần duy trì độ ẩm vừa phải. Đất quá khô sẽ hạn chế quá trình vận chuyển dinh dưỡng, trong khi úng nước làm tăng nguy cơ bệnh hại vùng rễ và cổ củ.
Giai đoạn 5: Nuôi củ – Hoàn thiện năng suất và chất lượng (50–65 ngày)
Đây là giai đoạn củ tăng nhanh về kích thước và khối lượng. Toàn bộ sản phẩm quang hợp từ lá được ưu tiên tích lũy vào củ, quyết định trọng lượng thu hoạch.
Người trồng nên giảm dần lượng nước tưới nhưng vẫn đảm bảo cây không bị thiếu ẩm kéo dài. Không nên bổ sung thêm phân đạm; thay vào đó có thể bổ sung kali nếu cây vẫn còn xanh mạnh nhằm thúc đẩy quá trình già hóa sinh lý và tích lũy chất khô.
Trong giai đoạn này, lá bắt đầu giảm tốc độ sinh trưởng và chuyển vàng từ từ. Đây là quá trình sinh lý tự nhiên, phản ánh việc cây đang tập trung nguồn dinh dưỡng vào củ.
Canh tác hành tím Vĩnh Châu không chỉ là quá trình cung cấp nước và phân bón, mà còn là nghệ thuật điều chỉnh dinh dưỡng và điều kiện sinh trưởng phù hợp với từng giai đoạn phát triển của cây. Từ khâu cấy giống, phát triển bộ lá, đẻ nhánh, hình thành củ đến nuôi củ và thu hoạch, mỗi quyết định kỹ thuật đều ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất, chất lượng và khả năng bảo quản sau thu hoạch.
Trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp hướng đến hiệu quả và bền vững, việc áp dụng quy trình canh tác khoa học, kết hợp quản lý dinh dưỡng cân đối, tưới nước hợp lý và phòng trừ sâu bệnh theo hướng quản lý tổng hợp (IPM) sẽ giúp người trồng nâng cao giá trị sản phẩm, giảm chi phí đầu vào và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường trong nước cũng như xuất khẩu.
Bài viết được thực hiện bởi: phòng kỹ thuật phòng Nông Nghiệp – Vinhthinh Biostadt Group
Tư vấn kỹ thuật: 0915 446744
