Bệnh không chỉ làm giảm năng suất ngoài đồng mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng củ sau thu hoạch, khiến thời gian bảo quản ngắn, tỷ lệ hao hụt cao và giá trị thương phẩm giảm đáng kể. Trong điều kiện thời tiết mưa nhiều, độ ẩm cao hoặc ruộng thoát nước kém, bệnh có thể bùng phát nhanh và gây thiệt hại từ 30–70% năng suất, thậm chí mất trắng nếu không được quản lý kịp thời.
Vì vậy, việc hiểu rõ nguyên nhân gây bệnh và áp dụng các biện pháp phòng trừ tổng hợp là giải pháp quan trọng giúp bảo vệ năng suất và nâng cao hiệu quả kinh tế cho người trồng hành.
1. Tác nhân vi khuẩn
Một số loài vi khuẩn thường gặp gồm:
- Burkholderia cepacia
- Pectobacterium carotovorum
- Pantoea ananatis
Các vi khuẩn này xâm nhập vào cây thông qua các vết thương trên củ hoặc cổ hành do côn trùng gây hại, quá trình chăm sóc hoặc điều kiện thời tiết bất lợi. Sau khi xâm nhập, chúng tiết enzyme phân hủy mô thực vật làm củ bị mềm nhũn, chảy nước và có mùi hôi đặc trưng.
2. Tác nhân nấm bệnh
Ngoài vi khuẩn, nhiều loại nấm cũng là nguyên nhân quan trọng gây hiện tượng thối củ như:
- Fusarium oxysporum f.sp. cepae
- Sclerotium rolfsii
- Rhizoctonia solani
- Aspergillus niger (gây thối đen sau thu hoạch)
Các loại nấm này tồn tại rất lâu trong đất và phát triển mạnh khi điều kiện môi trường thuận lợi.
3. Những điều kiện làm bệnh phát triển mạnh
Bệnh thường bùng phát khi xuất hiện đồng thời nhiều yếu tố bất lợi như:
- Mưa kéo dài, độ ẩm không khí cao.
- Đất giữ nước, thoát nước kém.
- Nhiệt độ dao động từ 25–35°C.
- Bón quá nhiều phân đạm làm mô cây mềm yếu.
- Ruộng trồng quá dày, thiếu thông thoáng.
- Củ bị xây xát trong quá trình chăm sóc.
- Côn trùng chích hút tạo vết thương cho vi khuẩn và nấm xâm nhập.
Đặc biệt, sau những trận mưa lớn hoặc thời kỳ giao mùa, bệnh thường phát sinh rất nhanh nếu không được phòng ngừa từ sớm.
4. Triệu chứng nhận biết bệnh thối củ hành
Việc phát hiện bệnh ngay từ giai đoạn đầu sẽ giúp giảm đáng kể thiệt hại.
Các triệu chứng điển hình gồm:
Trên lá
- Lá vàng từ chóp xuống gốc.
- Cây sinh trưởng chậm.
- Lá héo nhưng vẫn còn màu xanh ở phần gốc.
Trên cổ hành
- Cổ hành mềm.
- Xuất hiện vùng úng nước.
- Dễ bị gãy khi cầm.
Trên củ
- Vỏ củ chuyển màu nâu hoặc đen.
- Củ mềm nhũn.
- Có dịch nhầy và mùi hôi.
- Rễ bị thối.
- Cây rất dễ nhổ khỏi đất.
Nếu không xử lý kịp thời, bệnh sẽ lan nhanh sang các cây khỏe bên cạnh thông qua nước tưới và đất.
5. Biện pháp phòng trừ
- Quản lý nước hợp lý
- Bón phân cân đối
- Đối với bệnh thối củ hành, nguyên tắc quan trọng là phòng bệnh hơn chữa bệnh.
Bài viết được thực hiện bởi: phòng kỹ thuật phòng Nông Nghiệp – Vinhthinh Biostadt Group
Tư vấn kỹ thuật: 0915 446744
